Δευτέρα, 1 Φεβρουαρίου 2016

Η μεταουτοπική συζήτηση,ενός τραπεζίτη και ενός μουγκού




Eίχα την τύχη (αδιευκρίνιστης ποιότητας-καλή/κακή-) να διαβάσω,το βιβλίο του Φερνάντο Πεσσόα, <<ο αναρχικός τραπεζίτης>>,εναν πολτικο-φιλοσοφικό διάλογο ανάμεσα σε δύο άτομα,ένας εκ τον οποίων ήταν και ο λεγόμενος τραπεζίτης (σχεδόν μονόλογος,θα έλεγα και πρώτο στοιχείο,που με ξάφνιασε,με την κακή έννοια,καθώς ένας βασικός τρόπος πειθούς,πρακτικής διαλεκτικής, επιχειρηματολογίας και γενικά της εξέλιξης,είναι ο διάλογος και  η διαφωνία (σε ένα βαθμό).
Βέβαια,δεν κόλλησα σε αυτό μιας και θεώρησα,ότι κάπου αλλού θα είναι η ουσία,του όλου βιβλίου.

Στο τέλος της ανάγνωσης,παρότι λίγο μπερδεμένος,και ακόμα και τώρα όχι τελείως σίγουρος,για τα συμπεράσματα μου,τα επιχειρήματα και οι θέσεις του τραπεζίτη,μου φάνηκαν τουλάχιστον ατομικιστικές και οπορτουνιστικές.
Απαξιώνει σχεδόν ολοκληρωτικά την συλλογική δράση και γενικά οποιαδήποτε μορφή ελεύθερης συλλογικής έκφρασης και επαναστατικότητας,μιας και σύμφωνα με την  άποψη του,σε οποιαδήποτε μορφής ομάδα δημιουργούνται δεσμοί,οι οποίοι βασίζονται σε μια μορφή επιβολής,την οποία ονομάζει "Καινούργια Τυραννία" και θεωρεί ότι η εξασφάλιση της ελευθερίας,για την πάρτι του καθενός είναι ο ανώτερος σκοπός.Και οι επιμέρους προσεγγίσεις,του κάθε ανθρώπου,της ατομικής ελευθερίας,του κάθε ανθρώπου,θα οδηγήσουν στην πραγματικά ελεύθερη κοινωνία.(Στην οποία,μάλιστα θα μπορούμε να δημιουργούμε ομάδες χαλαρά ,μιας  και θα έχουμε αποβάλλει κάθε κατακάθι της αστικής κοινωνίας και νοοτροπίας.Σχεδόν ουτοπικό στα μάτια μου.

Η αναρχική,η ελεύθερη κοινωνία,δεν προσεγγίζεται μονομιάς,τουλάχιστον έτσι θεωρώ και δεν εννοώ,βάση της "Θεωρίας Σταδίων".Εννοώ ότι ο αγώνας για την πλήρως ελεύθερη κοινωνία,συνεχίζεται ακόμα και όταν αυτή κοντεύει να προσεγγιστεί.Δεν ξέρω ποιά νιτσεϊκή  μορφή υπεράνθρωπο,είχε ο Πεσσόα στο μυαλό του,αλλά ναι οκ είμαστε άνθρωποι. Πάθοι έχουμε,πόθους έχουμε,ανάγκες έχουμε.Δεν προσεγγίσαμε την ελεύθερη κοινωνία και άντε άραξε,αποκτήσαμε όλοι το αλάθητο.Θέλει συνεχόμενη προσπάθεια και σίγουρα επειδή η επανάσταση αυτή είναι σχεδόν αυτονόητο,ότι δεν γίνεται να γίνει παντού ταυτοχρόνως,εχθροί θα υπάρχουν. Ο καπιταλισμός θα στέκεται στην γωνία ψάχνοντας πάτημα,να διαλύσει το όλο εγχείρημα
Άρα ή η οποιαδήποτε ανθρώπινη κοινωνική σχέση,μας απομακρύνει από την ελευθερία,μιας και αν συνεργαστούμε θα γίνουμε τύραννοι ή απλά είναι στην φύση μας,να κάνουμε λάθοι και να προσπαθήσουμε βάση ανθρωπολογίας να ηγηθούμε στους άλλους και προσπαθούμε να φτάσουμε,όποια μορφή ελευθερίας μπορούμε με βάση αυτά,που μπορούμε να κάνουμε ή κάποια άλλη εκδοχή.Πάντως η πρώτη και αυτή του προσώπου στο βιβλίο,μου φαίνεται τουλάχιστον απάνθρωπη και κόντρα στην βάση της αναρχίας στην οποία στέκει,η αλληλεγγύη.Άρα άκυρος ένας ακόμα συλλογισμός.

Βέβαια,ο καθένας μπορεί να γράψει για ότι εκείνος επιθυμεί και αυτό δεν είναι μια κριτική προς το ίδιο το πρόσωπο του Πεσσόα,μιας και ένα έργο ή ενας ήρωας,δεν ταυτίζεται με τον ίδιο τον δημιουργό του.Βέβαια,το όλο βιβλίο παραπέμπει σε θεωρίες του Γερμανού φιλόσοφου Μαξ Στίρνερ και θεωρίες,όπως  ο αυτοκαθορισμός της συμπεριφοράς ως ενέργεια ελευθερίας,του υπαρξισμού και στα όρια του μηδενισμού.


Δεν είναι ότι θεωρώ τον εγωισμό,εμπόδιο της επαναστατικής πρακτικής,αλλά εμπόδιο κάθε πρακτικής,(εκτός αυτής του καπιταλισμού,του οποίου είναι σύμμαχος).
Η μη παραδοχή αυτού βέβαια,(όπως και στο βιβλίο,όπου θεωρεί τον ατομικισμό και τον εγωισμό, ιδιαίτερα σημαντικό σε βαθμό να τον θεωρεί επαναστατική μορφή,μιας και ο καθένας,είναι για την πάρτι του)πάλι ακυρώνει κάθε μορφή αναρχίας στην όλη θέση μιας και υπάρχουν άνθρωποι,που παίζουν την ζωή τους κορώνα γράμματα και ρισκάρουν τον κώλο τους εκεί έξω,όχι μόνο για την πάρτι τους.Θα μπορούσαν και αυτοί να  βολεύονταν μέσα στον καπιταλισμό, ο οποίος για όλους φροντίζει και να μην πάλευαν,για κανέναν.Όσοι μάχονται όμως,με τον άλφα ή βήτα τρόπο εκεί έξω,το κάνουν για όλους μας.
Ναι "Αναρχικέ μου Τραπεζίτη",σκατά στον καπιταλισμό και τέτοια.
Βέβαια,οι θέσεις που τολμάει,να αποκαλεί αναρχικές,είναι τουλάχιστον αστικής καταβολής και δεν έχουν καμία ελπίδα να καταστρέψουν,τις κοινωνικές επινοήσεις,που τόσο πολύ θέλει να πολεμήσει ο ήρωας του βιβλίου.
Άσχετα με το βιβλίο,αλλά στηριζόμενος σε αυτό θεωρώ ότι,τουλάχιστον όσοι προσπαθούν όχι μόνο να την παλέψουν μέσα στον καπιταλισμό και να περάσουν απαρατήρητοι,αλλά να προβάλουν αντιδομές,να είναι πιο προσεκτικοί με τους μικροαστισμούς.

Γενικά,η συλλογική δράση,είναι ακομά,αρκετά ψηλά,στις επαναστατικές τακτικές,στα μάτια μου, (παρότι,δεν θα διστάσω να δηλώσω την ξενέρα μου,για πολλά ρεύματα και εγχειρήματα).Εκεί μπορώ να πω ότι σκάλωσα,πιο πολύ στο βιβλίο.
Άλλωστε αν μπορούμε να χρεώσουμε κάπου,το εγχείρημα και ότι καλό κατάφερε η Ισπανική Επανάσταση,αυτό θα ήταν η συλλογική δράση,οι συνομοσπονδίες,οι λέσχες, οι κολεκτίβες και γενικότερα, η συσπείρωση του επαναστατικού δυναμικού.

Επιπλέον,στον ίδιο τον διάλογο,ο τραπεζίτης προσπαθεί να πείσει (και σε σημεία μάλιστα επικαλείται τον εαυτό του,ως αυθεντία),τον συνομιλητή του,για την πραγματική του αναρχική στάση (όπως και ότι κάθε άλλη στάση,είναι λάθος και σχεδόν το ίδιο κακή με την αστική στάση).Με την λογική του τραπεζίτη και η προσπάθεια του ίδιου,να πείσει τον συνομιλητή και εκμεταλευόμενος,ότι ο συνομιλητής,δεν είναι ιδιαίτερα έξυπνος ή με τις ίδιες ηγετικές ή διαλεκτικές ικανότητες,είναι μια μορφή επιβολής και μάλιστα η ίδια μορφή επιβολής,για την οποία κατηγορούσε τους "συντρόφους" του,ως κακούς αναρχικούς ("Καινούργια Τυραννία").Και γενικά είναι πολύ υπερόπτης και φίλαυτος.

Καληνύχτα Αναρχικέ μου τραπεζίτη,ο κόσμος δεν θα αλλάξει ποτέ.


Ps:Δεκτή και προς συζήτηση,οποιαδήποτε διαφωνία και παρακαλώ με ωραίο τρόπο (ψηλοχίπικα λολ),μιας και εμένα σκοπός μου,ήταν η κατανόηση της ουσίας του βιβλίου.Αν έχω καταλάβει κάτι λάθος ή το έχω παρεξηγήσει ή βρήκατε λάθοι στις θέσεις/επιχειρήματα μου,το συζητάμε

Ps2:Δεν κριτικάρω τον συγγραφέα,στην προκειμένη,αλλά το ήρωα της υπόθεσης,μιας και δεν έχω διαβάσει άλλα βιβλία του,ώστε να δω αν ασπάζεται όλες αυτές στυρνερικές απόψεις

3 σχόλια:

  1. Νομίζω ότι το βιβλίο ίσως θα έπρεπε να το δεις απλά σαν λογοτεχνία κ όχι σαν κείμενο θεωρητικό γιατί δεν νομίζω ότι ήταν αυτός ο σκοπός του πεσοα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Νομίζω ότι το βιβλίο ίσως θα έπρεπε να το δεις απλά σαν λογοτεχνία κ όχι σαν κείμενο θεωρητικό γιατί δεν νομίζω ότι ήταν αυτός ο σκοπός του πεσοα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αργοπορημενη απαντηση:Δεν εχεις αδικο. Αν και μετα απο καιρο συνειδητοποιω οτι ημουν αρκετα αυστηρος. Βεβαοα ο κοινος συγγραφεας ενος διηγηματος/μυθιστορηματος και ο πολιτικοποιημενος συγγραφεας ειναι δυο διαφορετικες εννοιες στο μυαλο μου ακομα,παρολα αυτα. Ο συγγραφεας με πολιτικο-κοινωνικο παρελθον εντονο,μεσα απο τα εργα του πειθει και παρακινει και η μορφη παρακινησης στο εν λογω βιβλιο δεν ηταν στα γουστα μου και αυτο εξεφραδα κιολας. Θα μπορουσα να το εκλαβω ετσι και αυτη θα ηταν μια αρκετα ισσοροπημενη και ελαχιστα προκατειλημενη αποψη,αλλα το βιβλιο σε καποια σημεοα εχει μορφη πολιτικης τοποθετησης ή ετσι φαινεται στα ματια μου,δηλ. δεν περιγραφει μια απλη συζητηση αλλα συζητηση με καθοδηγητικο για τον αναγνωστη ρολο. Κατι το οποιο εμενα δεν μου αρεσε. Διεκρινα ισως και εσφαλμεννα μια προβοκατορικη πρακτικη. Παντα αφηνω ενα ενδεχομενο παρολα αυτα συζητησης. Ισως ειμαι λαθος,για αυτο

      Διαγραφή